 Rys historyczny
Józef Maksymilian Ossoliński
Profesor Feliks Kiryk
Dzieje wsi sięgają początków XIV wieku, kiedy istniały dwie oddzielne
osady, Borzyszowice i Lasocice, zwane też Długą Wolą. Z roku 1339
pochodzi wiadomość, iż Borzyszowice otrzymała w posagu córka
kasztelana Sieciechowskiego, Pełki, żona Niemierzy z Gołezy, herbu
Mądrostki. W roku 1386 właścicielem Borzyszowic był Paszko z Trestczyna
herbu Gryf, który procesował się o dziesięcinę przyznaną probostwu w Beszowej.
Do Trestków należały także Lasocice. Spór o dziesięciny pobierane przez
kościół rozpatrywany był w 1457 roku przez oficjała
sandomierskiego, Stanisława z Sieradzic. Ze spisanego wówczas dokumentu wiadomo, że klasztor tyniecki pobierał
dziesięcinę z Lasocic,a klasztor w Beszowej z Borzyszowic.
Opactwo tynieckie dziesięcinę pobierało aż do roku 1550, kiedy zrezygnowano z niej na rzecz
misjonarzy z Mielca. Z 1578 roku pochodzi wiadomość o przynależności Długiej Woli do parafii
mieleckiej. Wówczas wieś posiadała 8 łanów gruntów ornych i było w niej 22 kmieci,
4 zagrodników i 6 komorników. Przed rokiem
1405 nastąpiło połączenie wsi Borzyszowice i Lasocice w
jedną miejscowość o nazwie Wola Mielecka. Jeszcze w XV i XVI wieku używano wymiennie nazw Długa Wola i Wola
Mielecka, czasem też stosując określenie Wola Lasocka (od wsi Lasocice).
|
W roku 1405 Paszko z Trestczyna
wraz z bratem Janem z Gierczyc, dokonali podziału dóbr i Janowi
przypadły
prawie wszystkie posiadłości Trestków w
Sandomierszczyźnie, do których należał też klucz mielecki.
W źródłach z lat 1406-1416, Jan występuje pisząc się z Mielca i
Gierczyc.
Dwukrotnie figuruje pod przezwiskiem „Żuk" i tylko raz jako
Trestka.
Zaraz po podziale dóbr dziedzicznych, Jan zajął się
gospodarowaniem w kluczu mieleckim i przeniósł swój
dwór z Lasocic do Mielca, który odtąd stał się
główną siedzibą tej linii Trestków.
Z Mielca pisali się także potomkowie Jana Trestki a on
sam uważany jest za protoplastę rodu Mieleckich.
Jan z Mielca (syn Jana z Gierczyc), który przeprowadził w 1459 roku
rozgraniczenie swego rodowego
Mielca i Cmolasu od włości Tarnowskich, zmarł około 1459 roku.
Jego synami byli Jan i Bernardyn Mieleccy.
Pierwszy z nich pisał się w 1473 roku dziedzicem Woli Mieleckiej. W roku 1491 właścicielem dóbr klucza mieleckiego był Stanisław
Mielecki, kasztelan połaniecki i zawchojski. Zmarł w roku 1532 w Krakowie, pochowany w mieleckim kościele
parafialnym, którego był dobroczyńcą.
Synowie Stanisława - Jan, Sebastian i Walerian, w roku 1542 rozdzielili
między siebie dobra klucza mieleckiego.
Wola Mielecka dostała się Janowi Mieleckiemu, który
dostąpił godności wojewody podolskiego i
marszałka wielkiego koronnego.
Zmarł w roku 1561 i pochowany został w Mielcu. Pozostawił po sobie
tylko syna Mikołaja, późniejszego hetmana wielkiego
koronnego. Mikołaj poślubił Elżbietę Radziwiłłównę, córkę
księcia Mikołaja, zwanego Czarnym - wojewody wileńskiego, kanclerza i
marszałka litewskiego. Dobra mieleckie przypadły Zofii, córce
Mikołaja Mieleckiego. Po śmierci pierwszego męża, księcia Siemiona
Olelkowicza Słuckiego, Zofia ponownie wyszła za mąż, za hetmana Jana
Karola Chodkiewicza herbu Kościerza. Przez związek małżeński z Zofią, właścicielem Woli Mieleckiej został
Jan Karol Chodkiewicz.
|
Nabyte dobra sprzedał w roku
1608
Zbigniewowi Ossolińskiemu herbu Topór.
O wydarzeniach tych w swoim pamiętniku Ossoliński napisał: ... „7
Julii (lipca) jechałem do Pana Chodkiewicza do Mielnika, który
tam na mnie czekał i kupiłem u niego majętność
mielecka i Zgórsko... Mielecka majętność kupiłem u MMci pana
Chodkiewicza Karola hetmana litewskiego,
starosty żmudzkiego, za 130 tys., której sumy, żem nie miał,
a on tego koniecznie życzył, przeto na raty mi
rozłożył płacą".
W roku 1620 Ossoliński sam dokonał podziału swoich dóbr pomiędzy synów:
Krzysztofa, Maksymiliana i Jerzego.
Wola Mielecka wchodząca w skład majętności mieleckiej przypadła
Maksymilianowi.Z początkiem XVIII wieku właścicielem wsi był Michał Ossoliński, żonaty
z Anną z Szaniawskich. W 1748 roku w Woli Mieleckiej urodził się ich syn
Józef Maksymilian, który po zdobyciu wszechstronnego wykształcenia
napisał wiele prac krytycznych i historycznych ,oraz został fundatorem Biblioteki Narodowej im.
Ossolińskich we Lwowie.
Na jej utrzymanie i uposażenie Ossoliński przeznaczył dochody z
folwarków dziedzicznych, w tym z Woli Mieleckiej.
Po pierwszym rozbiorze Polski w roku 1772, obszar obecnego powiatu
mieleckiego przypadł Austrii. Pod zaborem austriackim wszedł do cyrkułu
tarnowskiego, którego północno-zachodnia granica
przebiegała
wzdłuż linii rozgraniczającej powiat mielecki od
tarnobrzeskiego i kolbuszowskiego.
Następnie od 1853 roku, w czasie podziału cyrkułu tarnowskiego na
powiaty, utworzono w obecnych granicach
administracyjnych powiatu dwa samodzielne powiaty: mielecki i
radomski, które rozgraniczała Wisłoka. Po odzyskaniu przez Polskę
niepodległości 1918 roku, Mielec
przydzielono do województwa krakowskiego. W czasie okupacji
niemieckiej został włączony do Generalnej Guberni, a
od 1944 roku do województwa rzeszowskiego.
Pokrewne tematy:
-
Początki i rozwój Woli Mieleckiej i miasta Mielca
|
|
